اختلال در اراده مسوولان، عامل اصلی اختلال در توفیقات حکمرانی سایبری کشور
باید برای تحقق ایران سایبری فیزیکی پیشرفته تراز جهانی طرحی نو در انداخته شود.
عزیز نجف پور آقابیگلو در نشست تخصصی همایش حکمرانی و تنظیم گر فضای مجازی در ایران، با تشریح مفهوم حکمرانی گفت: گوهر حکمرانی مشارکت ذیربطان مختلف در اداره است. تجربه انقلاب اسلامی و دهه اول ج.ا تجلی اوج حکمرانی در کشور است. بدین صورت که توده های جامعه در اداره کشور مشارکت میکنند و نهادهای سپاه و جهاد و … زاییده آن دوران هستند.
وی افزود: اگر مسامحتا سه بخش دولتی، خصوصی و مردمی را در نوعبندی ذیربطان تفکیک کنیم طبعا بخش مردمی بزرگترین ذیربط حکمرانی است ولی در اداره فضای مجازی تقریبا سهمی ندارد و صرفا به عنوان کاربر مصرف کننده دیده شده است. همانطور که بخش تعاونی در اقتصاد ایران مغفول مانده، بخش مردمی هم در حکمرانی مجازی مغفول مانده است.
عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ادامه داد: تلقی اولیه این است که چون فضای مجازی فناوری بنیاد است فلذا سهم بخش متخصصین که عمدتا در بخش خصوصی مجتمعند، از سهم بخش مردمی بسیار بیشتر است. در حالی که فضای مجازی پیشرانهای مختلفی از جمله فناوری دارد. از جمله فرهنگ، اقتصاد، سیاست و … توده مردم هرچقدر در فناوری سهمشان کمتر باشد در سایر پیشرانها سهم بالایی دارند.
وی با تاکید بر اینکه فناوری باید اهداف و اصولش را از مردم بگیرد نه اینکه خود را به مردم تحمیل کند به کتاب بازاختراع اینترنت اشاره کرد که به خوبی در بحث فناوری های بدیل این موضوع را توضیح داده است. این کتاب نوشته اندروفینبرگ است که توسط نجف پور و همکاران ترجمه شده است.
نجف پور با اشاره به خطایی که در مفهوم حکمرانی در ایران رخ داده، گفت: وقتی از حکمرانی حرف میزنیم غالب متخصصان ادبیات “حکمرانی خوب” در ذهنشان متبادر می شود در حالی که حکمرانی خوب، صرفا یک الگو در حکمرانی است و در ادامه سیاستهای بانک جهانی تدوین شده است که در ادامه تلاش برای توسعه اقتصادی کشورهای در حال توسعه، پیشنهاد شده است که بعد از سیاستهای موسوم به تعدیل(اجماع واشنگتنی) ، اجماع پساواشنگتنی ، و کوچکسازی دولت طرح شده است.
اجرای هریک از این سیاستها در عمل با موانع و مشکلاتی همراه بود و نتوانست انتظارات را برآورد. از اینرو، به دنبال اصلاح ایرادات موارد قبلی و ارایه راهحلهای ایده “حکمرانی خوب” مطرح گردیده است.
وی در تشریح الگوی حکمرانی خوب ادامه داد: گوهر پنهان سیاستهای بانک جهانی تضعیف دولتها و تقویت شرکتهای خصوصی و امکان ورود شرکتهای بزرگ غربی در این کشورهاست. الگوی حکمرانی خوب در عین اینکه ایده های خوبی در ارتقای حکمرانی ملی دارد ولی چنین کارکرد خارجی را هم دارد و وجه استعماری کار روشن است. این الگو با اندیشه سیاسی جمهوری اسلامی تفاوتهایی دارد و متعاقبا کارآمدی آن هم در مدیریت اسلامی-ایرانی فضای مجازی محل تامل است.
دبیر سابق فضای مجازی دانشگاه آزاد اسلامی افزود: نظام سرمایه داری باهوش است و در پاسخ به مطالبه سایر کشورها برای مشارکت در حکمرانی فضای مجازی، آمریکا و هم¬پیمانان او مدل MultiStakeholder را مطرح کرده اند و در که به نوعی مشارکت بخش خصوصی و عمومی داخل کشورها در حکمرانی بین المللی است و در این الگو نقش دولتهای ملی شدیدا کاهش می یابد. مدل دیگر مدل MultLateral است که توسط چین توسعه داده شد اما پس از افشاگری های ادوارد اسنودن در کشورهایی مانند آلمان، فرانسه، عربستان، مصر و … مورد توجه قرار گرفت و مدل آمریکایی با انتقادات زیادی روبرو شد. در این الگو تعاملات بین المللی فیمابین دولتها سامان می یابد.
عضو اسبق مرکز ملی فضای مجازی با گزارش بندهایی از حکم تشکیل شورای عالی فضای مجازی، در سال 1390 ادامه داد: عباراتی چون “سرمایهگذاری وسیع و هدفمند”، “بهرهگیری حداکثری از فرصتهای آن”، ” در جهت پیشرفت همه جانبه کشور”، “ارائه خدمات گسترده و مفید به مردم” و … رویکرد توسعه¬گرایانه و مردمی حکمرانی فضای مجازی در نگاه رهبر شهید را نشان میدهد و قرار هم بود که نقطهی کانونی متمرکزی برای سیاستگذاری، تصمیمگیری و هماهنگی در فضای مجازی کشور بوجود آید و به مصوبات شورای عالی فضای مجازی هم ترتیب آثار قانونی داده شود و متعاقبا مرکز ملّی فضای مجازی ضمن اشراف به فضای مجازی نسبت به تصمیمگیری در چارچوب مصوّبات شورای عالی اقدام نماید و کلیه دستگاههای کشور موظف به همکاری همه جانبه با این مرکز باشند. الان باید به قضاوت نشست که چقدر این ابلاغیه اجرا شده است؟
نجف پور با خواندن بخشی از شعر مولانا در باب ناقه مجنون، گفت: یکی از دلایل اصلی اختلال در توفیقات حکمرانی سایبری کشور، نه اختلاف نظری، نه ساختارهای متکثر و … بلکه اختلال در اراده مسوولان در اجرای سیاستها و مصوبات بود.
وی با انتقاد از رفتار دوگانه برخی مسوولان به ماجرای فیلترینگ تلگرام اشاره کرد و پرسید: برخی که به درستی از فیلترینگ تلگرام به دلیل باجگیری اقتصادی و حکم رانی نپذیری حمایت کردند ولی الان حرف دیگری میزنند، الان چقدر از دلایل فیلترینگ رفع شده که نظرشان برگشته است؟
رییس سابق مرکز مطالعات فضای مجازی عدم اجرای مصوبه 32بندی شورای عالی فضای مجازی در باب درگاههای حکمرانی پذیر را از مصادیق اختلال در اراده مسوولان در حکمرانی مجازی دانست. وی تاکید کرد: ولایت پذیری فقط به ادعا نیست بلکه در عمل هم باید دیده شود. رییس محترم جمهور که مدعی بود تابع سیاستهای رهبر شهید است چرا نزدیک به دوسال است جلسات شورای عالی فضای مجازی را تعطیل کرده و مسجد ضراری به نام ستاد هماهنگی فضای مجازی را راه انداخته است؟
این مدرس دانشگاه در ادامه به اختلال دوم در حکمرانی فضای مجازی اشاره کرد و گفت عدم نظارت درست دستگاههای نظارتی بر حسن اجرای سیاستها و برنامه های کلان عامل مهمی در جرات برخی مسوولان برای تکر فعل یا رفتار خلاف داشته است. وی افزود در سال 1396 یک آقای ادعای پیشرفت 80درصدی شبکه ملی اطلاعات را مطرح کرد و بعدا مشخص شد نه تنها این آمار درست نیست بلکه به جای توسعه شبکه ملی، زیرساخت ارتباطی را توسعه داده است.
نویسنده کتاب دکترین های فضای مجازی، با اشاره به اختلال سوم مبنی بر اختلال در مشارکت توده مردم در حکمرانی مدعی شد مردم واقعی باید در اداره فضای مجازی کشور توانمند شده و مشارکت یابند.
وی عدم چابکی ساختار و فرآیندهای حکمرانی فضای مجازی کشور در مواجهه با سرعت روند تحولات جهانی را به عنوان اختلال چهارم یاد کرد و افزود: علت اینکه شان توامان سطوح مختلف حکمرانی اعم از سیاستگذاری عالی، قانون گذاری، سیاستگذاری اجرایی و … به شورای عالی و مرکز ملی فضای مجازی داده شده است به نوعی تلاش برای تامین چابکی و سرعت در مواجهه با تحولات این عرصه و تسریع در تصمیم گیری است.
وی در نهایت تاکید کرد که در دور جدید فعالیتهای شورای عالی فضای مجازی باید برای تحقق ایران سایبری فیزیکی پیشرفته تراز جهانی طرحی نو در انداخته شود.




